In een uitzending van Keuringsdienst van Waarde (KRO-NCRV) kwam een vraag voorbij die je bij het zuivelschap zelf ook kunt stellen: waarom is halfvolle melk goedkoper dan volle, terwijl halfvolle roomboter juist niet goedkoper is?
Halfvolle melk: minder vet, lagere prijs
Bij melk klopt de rekensom. Volle melk heeft minimaal 3,5% vet, halfvolle melk ligt tussen de 1,5 en 1,8%. Voor halfvolle melk gaat het vet er via een centrifuge uit, en de melk is in de winkel volgens de uitzending ongeveer twintig cent per liter goedkoper.
Halfvolle roomboter: vooral water
Bij boter ligt het anders. Gewone roomboter bestaat voor ongeveer 82% uit vet en voor hooguit 16% uit water. Halfvolle roomboter bevat volgens de uitzending zo ongeveer 59% water. Om water en vet bij elkaar te houden zijn extra ingrediënten nodig, zoals emulgatoren, verdikkingsmiddelen en conserveermiddelen. Daar lees je meer over in ons artikel over emulsies.
Het opvallende: in het schap kostte een pak halfvolle roomboter van 250 gram in de uitzending 2,29 euro, terwijl volle roomboter 2,19 euro kostte. Je betaalt dus meer voor een product waar meer water in zit. Een voedingsmiddelentechnoloog zei het kort samengevat zo: je betaalt voor het gezonde imago en vergeet dat je een glas water meekoopt. Een zuivelboer sprak zelfs van misleiding.
Waarom doen fabrikanten dit?
Vet is duur, water is goedkoop. Volgens de berekening in de uitzending levert zelfs 0,1 procentpunt minder vet in de melk bij een miljard liter productie al ongeveer 5 miljoen euro op. Bij halfvolle roomboter is het verschil in ingrediëntenkosten nog groter.
Wat betekent dit voor je keuken?
Voor wie kookt en bakt is dit meer dan een prijskwestie, want water en vet gedragen zich verschillend:
- Bakken en braden: de extra waterfractie spat in de pan en verdampt, waardoor je minder bruining krijgt. Controleer op de verpakking of de boter geschikt is om in te bakken.
- Koekjes, taartbodems en bladerdeeg: de hoeveelheid water verandert het deeg. Gebruik hier gewone roomboter, tenzij het recept anders zegt.
- Sauzen: een botersaus als beurre blanc steunt op vet en een stabiele emulsie. Halfvolle boter is daarvoor niet bedoeld.
- Roux: ook voor een roux neem je gewone boter, zodat de verhouding tussen vet en bloem klopt.
Zo koop je slim
- Kijk naar de prijs per kilo en niet naar de pakprijs.
- Lees de ingrediëntenlijst: een lange lijst met emulgatoren en verdikkers is een teken dat er veel water in zit.
- Kies naar gebruik: halfvol smeert op brood, maar is geen vervanger van gewone boter in recepten.
De prijzen en percentages hierboven komen uit de uitzending en kunnen inmiddels anders zijn. Dit bericht is een eigen samenvatting. Bekijk het oorspronkelijke item op de site van KRO-NCRV: Keuringsdienst van Waarde: halfvolle of volle melk en boter.